معمارى قبور و شيوه‌هاى تدفين در ايران باستان با توجه به مشابهت‌هاى متعدد در معمارى قبور و شيوه‌هاى تدفين در بين محوطه‌هاى باستانى ايران ، باز هم گاه تفاوت‌هائى را در حد چشمگير در بين آن‌ها ملاحظه مىكنيم . بدين‌جهت براى شناسائى اين تفاوت‌ها به معرفى تعدادى از گورستان‌هاى بزرگ و بررسى روش‌هاى تدفين چند منطقه مهم باستانى و تاريخى ايران مىپردازيم . لرستان : در جنوب كرمانشاه و در دره‌هاى زاگرس ، قبرستان‌هاى باستانى خارج از مراكز مسكونى فراوانى كه متعلق به دوران مگاليتيك ( حدود 5800 ق . م ) هستند ، به چشم مىخورند كه از درون قبور اشياء برنزى ، آهنى ، مجسمه‌هاى ( الهه ) زن و مرد با شمايل مختلف حيوانى و انسانى بسيارى بدست آمده‌اند . 17 تعدادى از اين الهه‌ها از نظر شكل نزديك به ميترا بوده و شباهت‌هائى هم با ربه النوع يا « الهه زن » تورنگ‌تپه گرگان دارند . بدين جهت تصاوير آن‌ها را براى مقايسه در صفحات بعد آورده‌ايم . بخش اعظم اين آثار كه به غارت هم رفته‌اند ، به « برنز لرستان » مشهور هستند . در بردبال لرستان ( 45 كيلومترى جنوب شرقى ايلام ) هم در يك محوطه باستانى 72 قبر كشف گرديد كه در درون آن‌ها سفال‌هاى قرمز غير منقوش ، آلات جنگى و استخوان‌هاى بز و گوسفند بدست آمدند . ايلام ايلام مهمترين كانون تمدن ايران قبل از ورود آريايىها بوده است . مردم سازنده اين فرهنگ و تمدن ، در دشت خوزستان و كوهستان‌هاى اطراف آن همچون لرستان ، پشتكوه ، كوه هاى بختيارى ، فارس ، بوشهر و كردستان مىزيستند . آن‌ها گاه خود را « حتمتى » Hatmati